Gdzie spocznie papież? Pierwsza taka sytuacja od 120 lat

2025-04-26 09:17:46(ost. akt: 2025-04-26 09:26:40)

Autor zdjęcia: PAP

Papież Franciszek przed śmiercią wydał dyspozycję, by pochowano go w rzymskiej bazylice Matki Bożej Większej. To było szczególnie ważne miejsce, które odwiedzał zawsze przed ważnymi wydarzeniami swego pontyfikatu oraz każdą podróżą zagraniczną i po jej zakończeniu. Franciszek uprościł też obrzęd pochówku.
W jednym z wywiadów ponad rok temu papież wyjawił, że ma już przygotowany dla siebie grób w bazylice Santa Maria Maggiore, którą w ciągu prawie 12 lat pontyfikatu odwiedził ją ponad 120 razy. Bywał tam często również przed wyborem.

Wybór ten oznacza, że po raz pierwszy od 120 lat papież nie spocznie w Grotach Watykańskich bazyliki świętego Piotra.

Franciszek wyjaśnił, że w bazylice Matki Bożej Większej za znajdującą się tam figurą Królowej Pokoju „jest pokój, w którym przechowywane są kandelabry”.

"To jest to miejsce" - dodał ujawniając, gdzie dokładnie chce być pochowany. Następnie dodał: "Potwierdzili mi, że wszystko jest gotowe".

Testament papieża
Testament, ogłoszony przez Watykan w dniu śmierci papieża, nosi datę 29 czerwca 2022 roku.

Franciszek napisał: "W imię Najświętszej Trójcy. Amen. Czując, że zbliża się zmierzch mojego ziemskiego życia, i z żywą nadzieją na życie wieczne pragnę wyrazić moją wolę w testamencie wyłącznie, jeśli chodzi o miejsce mojego pochówku".

"Moje życie i posługę kapłańską oraz biskupią zawsze zawierzałem Matce Naszego Pana, Najświętszej Maryi. Dlatego proszę, aby moje doczesne szczątki spoczęły w oczekiwaniu na dzień zmartwychwstania w Papieskiej Bazylice Matki Bożej Większej" - zaznaczył papież.

Dodał: "Pragnę, aby moja ostatnia ziemska podróż zakończyła się w tym prastarym sanktuarium maryjnym, do którego udawałem się na modlitwę przed i na zakończenie każdej podróży apostolskiej, by zawierzyć ufnie moje intencje Matce Niepokalanej i podziękować jej za łagodną i macierzyńską troskę".

"Proszę, aby mój grób został przygotowany w niszy w nawie bocznej między Kaplicą Paulińską (Kaplicą Salus Populi Romani) i Kaplicą Sforza tejże papieskiej bazyliki" - napisał Franciszek

Przekazał też dyspozycję: "Grób ma być w ziemi, prosty, bez szczególnego zdobienia i z jedynym napisem: Franciscus".

"Wydatki na przygotowanie mojego pochówku zostaną pokryte sumą od dobroczyńcy, którą przeznaczyłem na ten cel, by przekazać Papieskiej Bazylice Matki Bożej Większej. Odpowiednie instrukcje w tej sprawie przekazałem Jego Ekscelencji Rolandasowi Makrickasowi, Komisarzowi Nadzwyczajnemu Kapituły Liberiańskiej" - zaznaczył papież.

Testament kończą następujące słowa: "Niech Pan obdarzy zasłużoną nagrodą tych, którzy mnie miłowali i nadal będą modlić się za mnie. Cierpienie, które stało się udziałem ostatniego etapu mojego życia, ofiarowałem Panu o pokój na świecie i braterstwo między narodami. Franciszek".


Jak wygląda rytuał papieskiego pochówku?
Franciszek w ogłoszonym w listopadzie zeszłego roku dokumencie uprościł rytuał papieskiego pochówku. Nowe obrzędy mają uwydatnić, że jest to pogrzeb pasterza i ucznia Chrystusa, a nie władcy - wyjaśniono w Watykanie.

Pierwszy element uproszczonego protokołu to decyzja o tym, że zgon papieża zostanie stwierdzony nie w jego pokoju, ale w prywatnej kaplicy.

Zarządził, że ciało papieża zostanie natychmiast złożone do trumny i w niej wystawione. Dotychczas ciało zmarłego wystawianie było na katafalku.

Zamiast do trzech trumien ciało zostanie włożone do dwóch - z cynku i drewna.

Już wcześniej Franciszek zapowiadał, że chce uprościć rytuał pogrzebu papieskiego.

Nowe zasady zastąpiły te z 1998 r., a zatem z czasów pontyfikatu Jana Pawła II. Zgodnie z tymi regułami odbył się jego pogrzeb w 2005 r. Z częściowymi zmianami wykorzystano je też podczas uroczystości pogrzebowych emerytowanego papieża Benedykta XVI w styczniu 2023 roku.

W najnowszym wydaniu księgi obrzędów uwzględnione zostały wnioski z tych właśnie dwóch pogrzebów oraz dostosowano się do wytycznych Franciszka, który polecił uprościć rytuał. Poza tym, jak zaznaczono w Watykanie, wzięto pod uwagę aktualną wrażliwość teologiczną i kościelną oraz zmiany w księgach liturgicznych.

Uproszczenie tytułów papieża
Jedną ze zmian jest uproszczenie tytułów papieża. Powrócono do terminologii zastosowanej wydaniu Mszału Rzymskiego z 2008 r.: papież, biskup Rzymu i pasterz.

Zachowane zostały trzy miejsca, w których odbywają się obrzędy pogrzebowe. Pierwsze to miejsce śmierci. Już w prywatnej kaplicy, przed przeniesieniem do bazyliki watykańskiej ciało papieża zostanie złożone w drewnianej trumnie i wewnętrznej cynkowej.

Miejscem drugim jest bazylika świętego Piotra, dokąd zostanie przeniesione ciało papieża i gdzie zostanie wystawione w trumnie, a nie na samym katafalku, jak było to po śmierci Jana Pawła II i Benedykta XVI.

Zamknięcie trumny nastąpi wieczorem w przeddzień mszy pogrzebowej.

Trzecie jest miejsce pochówku. Tam również obrzęd został uproszczony, ponieważ wyeliminowano składanie trumny z cyprysu w trumnach ołowianej i dębowej. Ciało zmarłego będzie już w zamkniętych trumnach: cynkowej i drewnianej.


Dyspozycje Franciszka o pochówku
O swoich dyspozycjach dotyczących pochówku Franciszek mówił też w opublikowanej w zeszłym roku książce "Następca". Wyznał tam, że nie chce, aby jego ciało było wystawione na katafalku, lecz w trumnie; „z godnością, ale jak każdego chrześcijanina” - wyjaśnił.

Podkreślił również, że jego życzeniem jest to, by po jego śmierci odbyło się jedno czuwanie, a nie dwa i by nie organizowano osobnej ceremonii w chwili zamknięcia trumny.

Wspominając pogrzeb Benedykta XVI w zaznaczył: „To ostatnie czuwanie żałobne celebrowane w ten sposób, z ciałem papieża wystawionym poza trumną, na katafalku”.

Rozmawiałem z ceremoniarzem i wyeliminowaliśmy to i wiele innych rzeczy - ujawnił.

Franciszek wyraził opinię, że obrzęd był „zbyt przeciążony”.

Konklawe według nieoficjalnych doniesień odbędzie się między 5 a 10 maja.

Decyzje dotyczące tych dat zostaną podjęte podczas kongregacji kardynałów, czyli ich narad, zwoływanych w okresie wakatu w Stolicy Apostolskiej po śmierci papieża i przed wyborem jego następcy.

Pierwsza kongregacja kardynałów rozpocznie się we wtorek o godz. 9 rano w Auli Synodu - ogłosił w liście do purpuratów Dziekan Kolegium Kardynalskiego kardynał Giovanni Battista Re.

PAP/red.