Tak mocnej waluty nie mieliśmy już dawno

Polska waluta najsilniejsza od kilkunastu lat, jednak obecnie nie odbija się to zbyt negatywnie na eksporcie. Jak wskazują analitycy Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) kursy walutowe mają o wiele mniejszy wpływ na sprzedaż towarów za granicę niż powszechnie sądzono.

Mniejszy wpływ mocnego kursu złotego na ograniczenie eksportu wynika z tego, że polskie duże firmy są jednocześnie importerami, jak i podmiotami wysyłającymi produkty do innych państw. Problem mogą mieć jednak mniejsi przedsiębiorcy, którzy mniej są powiązani z zagranicznymi kontrahentami.

Silna pozycja złotego wynika z dobrej sytuacji gospodarczej Polski - wzrostu PKB, napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych, jak i odblokowania przez Unię Europejską środków w ramach Krajowego Planu Odbudowy. Ekonomiści PIE przeanalizowali tzw. kurs realny, skorygowany o inflację, i wskazali, że polski złoty umocnił się w ujęciu realnym o 20,6 proc., a to oznacza, że nasza waluta jest najmocniejsza od 2008 roku.

Pomimo tego, że złoty ma obecnie silną pozycję na rynku nie przekłada się to negatywnie na wyniki eksporterów. Zgodnie z panującym modelem, mocna waluta sprawia, towary wyprodukowane w Polsce stają się droższe dla kontrahentów z zagranicy, a przez to mogą być zastępowane przez podobne i tańsze produkty z innych państw. Jednak jak oceniają analitycy z PIE: "W rzeczywistości ta relacja jest dużo słabsza, niż się powszechnie uważa".

Dlaczego tak się dzieje? Ma to wynikać z faktu, że polskie przedsiębiorstwa są nie tylko eksporterami, ale i importerami, więc część strat z mniej opłacalnej sprzedaży towarów za granicę mogą sobie kompensować sprowadzaniem komponentów po niższych cenach.

Ekonomiści z PIE wskazują, że dane o handlu, publikowane przez Główny Urząd Statystyczny, potwierdzają niewielki wpływ mocnej pozycji złotego na sprzedaż za granicę. Mimo najmocniejszego od kilkunastu lat umocnienia polskiej waluty, w 2023 roku polski eksport towarów - mierzony w euro - wzrósł o 1,4 proc. Sprzedaż towarów tylko do Francji wzrosła o 8,4 proc., do Hiszpanii o 8,3 proc. a do Stanów Zjednoczonych o 6,5 proc.

Eksperci PIE oceniają, że nieopłacalny eksport odpowiada zaledwie za 2 proc. łącznych przychodów z eksportu i rośnie wolniej niż w poprzednich okresach umocnienia waluty. Natomiast do 13 proc. wzrósł odsetek firm o nieopłacalnym eksporcie. "Sądzimy, że zeszłoroczne umocnienie złotego dotknęło głównie małe firmy o prostym profilu produkcji i niskiej wartości dodanej, ale też większym udziale polskiego kapitału" - podsumowali ekonomiści.

Piotr Wojtowicz/Interia